Minder slapeloosheid met een verzwaringsdeken: Zweedse studie bij 120 volwassenen met een psychische aandoening
In een Zweedse studie sliepen 120 volwassenen met slapeloosheid en een psychische aandoening vier weken onder een verzwaringsdeken of een lichte deken. In dit artikel lees je hoeveel hun klachten afnamen en wat de studie niet laat zien.
Geschreven door:Koen Dolron -
- Leestijd: 6 min
Gepubliceerd: 13-10-2026 - 2026-10-13T09:14:25Z
Geüpdate: 13-10-20262026-10-13T10:55:29Z
Je gaat op een redelijke tijd naar bed en valt na een tijdje in slaap. Om drie uur lig je weer wakker en gaan je gedachten aan de haal. Je kijkt op je telefoon en rekent uit hoeveel uur je nog hebt. De volgende dag kom je er met moeite doorheen, en 's avonds begint het opnieuw.
Heb je een depressie of een angststoornis en slaap je zo? Dan ben je niet de enige. In een Nederlands bevolkingsonderzoek in het Tijdschrift voor Psychiatrie had bijna de helft van de mensen met een angst- of stemmingsstoornis last van slaapproblemen, tegen ongeveer een vijfde van de mensen zonder zo'n aandoening. Een verzwaringsdeken is iets wat mensen dan proberen. In Stockholm kregen volwassenen in de psychiatrische zorg hem zelfs voorgeschreven, volgens de onderzoekers hieronder ongeveer 2.700 per jaar.
In een studie uit 2020 zochten onderzoekers van het Karolinska-ziekenhuis in Stockholm uit of zo'n deken echt iets uitmaakt. Er deden 120 volwassenen mee met slapeloosheid en een depressie, bipolaire stoornis, angststoornis of ADHD. Loting bepaalde wie vier weken onder een verzwaringsdeken van 8 kg sliep (of 6 kg) en wie onder een lichte deken van 1,5 kg. Op een vragenlijst over slapeloosheid (0 tot 28 punten) daalde de score met de zware deken gemiddeld van 21,7 naar 9,2, met de lichte van 21,2 naar 18,8. Bij 59% van de mensen met de zware deken halveerde de score minstens, met de lichte bij 5%.
Dat verschil is groot. Toch voelden de deelnemers waarschijnlijk zelf of hun deken zwaar of licht was, en een bewegingsmeter om de pols zag 's nachts niet minder wakker liggen. Hieronder lees je hoe het onderzoek in elkaar zat en wat je er wel en niet uit kunt halen.
Waarom dit onderzocht werd
Slapeloosheid komt veel voor bij mensen met een psychische aandoening en houdt vaak lang aan. Van alle mensen met slapeloosheid heeft volgens de onderzoekers ongeveer 40% onvoldoende baat bij de gewone behandelingen, cognitieve gedragstherapie en slaapmedicatie. Een studie met loting en een vergelijkingsgroep bestond bij deze groep voor zover bekend nog niet.
Hoe het onderzoek werkte
Psychiatrische poliklinieken in de regio Stockholm verwezen tussen 2015 en 2017 patiënten door die minstens twee maanden last hadden van slapeloosheid. De deelnemers waren 18 tot 77 jaar, twee derde was vrouw en de meesten gebruikten medicijnen, die ze niet mochten veranderen.
De onderzoekers noemen de deken een kettingdeken. Dat is een verzwaringsdeken waarin metalen kettingen zijn genaaid in plaats van kleine glaskralen. De vergelijkingsdeken had plastic kettingen van dezelfde vorm en woog 1,5 kg. Deelnemers hoorden alleen dat er twee soorten kettingdeken waren, niet dat ze in gewicht verschilden. Tien mensen vonden 8 kg te zwaar en kregen 6 kg.
De belangrijkste meting was de Insomnia Severity Index (ISI), zeven vragen over inslapen, doorslapen, klachten overdag en zorgen over de slaap. Wie zijn score minstens halveerde, telde als responder. Wie op 7 of lager uitkwam, was in remissie: dan is er geen slapeloosheid van betekenis meer. Iemand die niet wist wie welke deken had, nam de vragenlijst af. Ook werden vermoeidheid, somberheid en angst gemeten, en droegen de deelnemers een actigraaf: een apparaatje om de pols dat beweging meet.
Na vier weken mocht iedereen een zware deken gebruiken, tot een jaar na de start; 112 van de 119 deelnemers deden dat.
Wat de onderzoekers vonden
Het verschil in ISI-score was er al na een week. Gemiddeld gingen de deelnemers met de zware deken van bijna "ernstig" naar onder de grens van klinische slapeloosheid.
Bij 38 van de 64 mensen met de zware deken (59%) halveerde de score minstens, tegen 3 van de 56 met de lichte (5%). In remissie kwamen 27 van de 64 mensen met de zware deken (42%), tegen 2 van de 56 met de lichte (4%).
Het effect verschilde niet per diagnose of tussen mannen en vrouwen.
Overdag waren deelnemers met de zware deken minder moe, somber en angstig, en ze bewogen meer.
's Nachts zag de actigraaf geen verschil in slaaptijd of in de tijd dat mensen wakker lagen, al zeiden de deelnemers zelf dat ze beter doorsliepen.
Één deelnemer stopte omdat de deken een angstig gevoel gaf; andere bijwerkingen werden niet gemeld.
Na twaalf maanden telde 92% als responder en was 78% in remissie. Wie van de lichte naar de zware deken was overgestapt, ging ongeveer even ver vooruit.
Wat deze studie niet zegt
Het verschil tussen 1,5 kg en 6 of 8 kg voel je. Deelnemers wisten dus waarschijnlijk welke deken ze hadden, en de ISI is een vragenlijst over je eigen ervaring. Dan kan verwachting meespelen. De beoordelaar wist het niet, al ging het één keer mis: een deelnemer vertelde dat de deken was afgegaan bij de metaaldetector op het vliegveld.
De bewegingsmeter zag over de hele groep niet dat mensen minder wakker lagen. Een meting in een slaapcentrum zat niet in de studie.
In het jaar erna had iedereen een zware deken en wist dat ook. Of de verbetering door de deken kwam of door de tijd, valt daar niet uit op te maken.
Alle deelnemers hadden slapeloosheid én een psychische diagnose. Over mensen die verder gezond zijn en slecht slapen, zegt de studie niets.
In deze studie ging het om kettingdekens; dekens met glaskralen zijn niet getest.
Hoe dit past bij ander onderzoek
Slaaponderzoeker W. Vaughn McCall noemde het effect in een begeleidend commentaar indrukwekkend, maar vond dat de studie eerst herhaald moet worden voordat de deken in een behandelrichtlijn kan komen. Verklaringen zoals diepe druk stimulatie zag hij als ideeën die nog onderzocht moeten worden.
Latere studies vonden kleinere verbeteringen, of alleen in hoe mensen hun slaap zelf beoordeelden. In een Chinese studie uit 2024 bij 102 verder redelijk gezonde volwassenen met slapeloosheid vonden mensen met een verzwaringsdeken hun slaap meer verbeterd, maar hoe vaak ze wakker werden, verschilde niet. In een Deense studie bij 45 mensen met depressie sliepen de deelnemers ongeveer dertien minuten langer (lees de samenvatting van de Deense studie bij depressie). Een meta-analyse uit 2024 van acht studies bij mensen met een psychische aandoening vond een klein effect op angst. Het samengevoegde effect op slapeloosheid, uit drie studies, was net niet significant. Zonder één afwijkende studie was er wel een kleine daling, en de auteurs noemen de deken een mogelijk nuttige aanvulling op de behandeling.
In een kleine Turkse studie zonder vergelijkingsgroep sliepen 26 mensen met slapeloosheid onder een verzwaringsdeken sneller in, maar hadden ze ook vaker ademstops. De onderzoekers raden aan eerst te laten nagaan of je slaapapneu hebt; meer daarover op de veiligheidspagina. Het grotere plaatje zie je in het overzicht van al het onderzoek.
Studie in het kort
Onderzoekers: Bodil Ekholm, Stefan Spulber en Mats Adler, Karolinska
Jaar en tijdschrift: 2020, Journal of Clinical Sleep Medicine
Land: Zweden
Soort studie: gerandomiseerd (loting bepaalde wie welke deken kreeg), daarna een jaar zonder vergelijkingsgroep
Deelnemers: 120 volwassenen met slapeloosheid en een depressie, bipolaire stoornis, angststoornis of ADHD
Duur: 4 weken, vervolg tot 12 maanden
Deken: kettingdeken van 8 of 6 kg, tegenover 1,5 kg
Slaap je al lang slecht en heb je een psychische aandoening? Dan is je behandelaar of huisarts de eerste om mee te praten. Een verzwaringsdeken vervangt geen behandeling; de deelnemers in deze studie bleven hun medicijnen gewoon gebruiken. Wie hard snurkt of 's nachts ademstops heeft, laat beter eerst nagaan of er sprake is van slaapapneu.
Voor het gewicht is de vuistregel ongeveer 10% van je lichaamsgewicht, een praktische richtlijn en geen uitkomst van dit onderzoek. Meer daarover lees je in het stuk over het juiste gewicht.
Bron
Ekholm, B., Spulber, S., & Adler, M. (2020). A randomized controlled study of weighted chain blankets for insomnia in psychiatric disorders. Journal of Clinical Sleep Medicine, 16(9), 1567-1577. DOI Gecontroleerd op 2026-10-12.
Geschreven door Koen Dolron, eigenaar van Novaline. Koen is geen arts en Novaline geeft geen medisch advies: deze pagina is bedoeld als informatie. De samenvatting is gebaseerd op de originele publicatie, die je via de link hierboven zelf kunt lezen. Twijfel je of een verzwaringsdeken past bij jou of je kind, bijvoorbeeld door een aandoening of medicijnen? Overleg dan eerst met je huisarts of behandelaar.
Veiligheid voorop: ons beddengoed draagt het OEKO-TEX® Standard 100 keurmerk. Dat betekent dat elk onderdeel – van de stof tot de rits en vulling – getest is op schadelijke stoffen en 100% veilig is voor jouw gezondheid.
Vrij van schadelijke chemicaliën
Strenge testen door onafhankelijke instituten
Beter voor je huid en gezondheid
Wist je dat? Producten die direct op de huid gebruikt worden, zoals beddengoed, moeten voldoen aan de allerstrengste OEKO-TEX® eisen (productklasse I).
Zo slaap je niet alleen lekkerder, maar ook geruster!
Het deken is mij aangeraden via een buur. Hij sliep er zalig onder maar ik had er mijn bedenkingen bij. Toch nam ik het risico en gebruik het nu gedurende een week. De eerste 5 minuten is het wennen, maar daarna voel je het gewicht niet meer en slaap je beter dan voorheen. Heb geen spijt van mijn aankoop.
Hoi! Wat geweldig om te horen dat de deken zo goed voor je werkt en dat je er beter door slaapt. Bedankt dat je je ervaring deelt, dat waardeer ik zeer! Groetjes, Koen
Ik raadde als arts zelf al langer het verzwaringsdeken van Novaline aan voor mijn patiënten bij stress en slaapproblemen, maar ik had het echter zelf nog niet uitgeprobeerd. Ik bestelde het voor mezelf in een periode waarin ik door omstandigheden zelf last had van angsten en hierdoor minder goed sliep. Ik kreeg van patiënten meestal goede feedback over het deken, maar toen ik zelf de voordelen ontdekte, raad ik het echt aan iedereen aan. Ik slaap nu in 1 stuk door tot aan de wekker, waar ik voordien toch 3x per nacht wakker werd. Ook de angsten in de ochtend zijn een stuk minder heftig aanwezig. Het deken geeft een gevoel van veiligheid en geborgenheid. Ik slaap alvast niet meer zonder!
Wat geweldig om te horen, Karen! We zijn blij dat onze dekens zo een positieve invloed heeft op jouw slaap en dat van je patiënten! Dat is een erg mooi compliment.
- Koen
Dit is mijn derde verzwaringsdeken en qua kwaliteit is dit absoluut de beste van de drie!
Ik ben voor Novaline gegaan omdat ik op zoek was naar een kleine verzwaringsdeken met hoes, die alleen natuurlijke materialen bevat en geen polyester.
Als volwassen vrouw van 1,70 m en 50 kg heb ik gekozen voor een kinderverzwaringsdeken van 5 kilo. Uit eerdere ervaringen weet ik dat ik mijn voeten graag vrij wil hebben. Een grotere deken is daarom voor mij onhandig.
Ik ben er ontzettend blij mee! Overdag lig ik er tijdens het rusten onder en ik voel direct meer kalmte. Wat een genot. Ook de bamboestof voelt heerlijk aan op de huid.
's Nachts werkt de deken helaas niet voor mij, omdat het gewicht tijdens mijn slaap mijn vecht-of-vluchtreactie activeert. Dit kan natuurlijk een kwestie van wennen zijn.
Voor nu ben ik in ieder geval ontzettend blij met de deken om er overdag onder te rusten. Soms vouw ik de deken zelfs twee keer op, zodat ik een soort verzwaringskussen heb dat ik op mijn borst en buik leg. Ook dit geeft me veel kalmte. Het voelt een beetje alsof je een knuffel krijgt van je huisdier, alleen loopt deze deken niet weg wanneer hij buiten een vogeltje hoort.
Ik heb een prikkelverwerkingsstoornis en de deken helpt mij oprecht om te kalmeren.
Qua kwaliteit vind ik dit echt een topdeken. Ze bieden ook de mogelijkheid om de deken te retourneren of te ruilen en geven advies.
